Chałka Waniliowo-Cynamonowa z Kruszonką

Zacznij od przygotowania zaczynu. W małym garnuszku podgrzej 200 ml mleka. Musi być lekko ciepłe, jak woda do kąpieli dla dziecka (ok. 37°C). Zbyt gorące mleko zabije drożdże. Do dużej miski lub kubka wkrusz 25g świeżych drożdży, dodaj 1 łyżkę cukru (ok. 15g) z odważonej porcji, a następnie zalej ciepłym mlekiem. Delikatnie wymieszaj całość widelcem, aż drożdże się rozpuszczą. Przykryj ściereczką i odstaw w ciepłe, wolne od przeciągów miejsce na około 10-15 minut. Zaczyn jest gotowy, gdy na jego powierzchni pojawi się gęsta, wysoka piana - to znak, że drożdże są aktywne i pracują.

Do dużej misy przesiej 500g mąki pszennej. Przesiewanie napowietrzy mąkę, co sprawi, że ciasto będzie lżejsze. Dodaj pozostały cukier biały (ok. 65g) oraz 1 łyżeczkę soli (5g). Wymieszaj suche składniki za pomocą trzepaczki lub łyżki, aby równomiernie się rozprowadziły.

W małej miseczce roztrzep widelcem 2 jajka. Do suchych składników dodaj wyrośnięty zaczyn, roztrzepane jajka, roztopione i lekko przestudzone 80g masła oraz 1 łyżeczkę (5 ml) ekstraktu waniliowego. Zacznij mieszać składniki, początkowo za pomocą drewnianej łyżki lub szpatułki, aż połączą się w luźną, klejącą masę.

Przełóż ciasto na lekko oprószony mąką blat i zacznij wyrabiać. Zagniataj ciasto energicznie przez około 10-15 minut, odpychając je od siebie nadgarstkiem i składając na pół. Kontynuuj, aż ciasto stanie się gładkie, elastyczne i przestanie kleić się do rąk i blatu. Gotowe ciasto po naciśnięciu palcem powinno powoli wracać do swojego kształtu. Alternatywnie, użyj miksera planetarnego z hakiem do ciasta i wyrabiaj na średnich obrotach przez 8-10 minut.

Uformuj z ciasta kulę. Miskę, w której mieszałeś składniki, posmaruj cienką warstwą oleju lub masła. Włóż do niej kulę ciasta i obróć ją, aby cała pokryła się tłuszczem. Przykryj miskę folią spożywczą lub czystą ściereczką kuchenną i odstaw w ciepłe miejsce na około 1-1,5 godziny, lub do momentu, aż ciasto podwoi swoją objętość.

Gdy ciasto rośnie, przygotuj nadzienie. W małej miseczce umieść 80g brązowego cukru i 2 łyżeczki (4g) cynamonu. Dokładnie wymieszaj. Przygotuj również 50g masła w temperaturze pokojowej, powinno być bardzo miękkie, aby łatwo dało się rozsmarować.

Wyrośnięte ciasto wyjmij na blat i delikatnie uderz pięścią, aby je odgazować. Podziel ciasto na 3 równe części. Najlepiej użyć wagi kuchennej, aby każda porcja była identyczna – zapewni to równomierne pieczenie. Z każdej części uformuj kulę i przykryj ściereczką na 5 minut, aby ciasto 'odpoczęło'.

Weź jedną kulę ciasta i rozwałkuj ją na prostokąt o wymiarach około 20x30 cm. Posmaruj powierzchnię prostokąta 1/3 miękkiego masła, zostawiając ok. 1 cm marginesu wzdłuż jednego dłuższego boku. Posyp równomiernie 1/3 mieszanki cynamonowej. Zwiń ciasto ciasno w roladę, zaczynając od dłuższego boku bez marginesu. Margines na końcu 'sklei' roladę. Powtórz czynność z pozostałymi dwiema kulami ciasta. Otrzymasz trzy cynamonowe wałki.

Połóż trzy wałki obok siebie na blacie wyłożonym papierem do pieczenia. Złącz ich górne końce, mocno je dociskając. Zapleć z nich klasyczny warkocz, przekładając naprzemiennie zewnętrzne wałki do środka (prawy do środka, potem lewy do środka, i tak dalej). Nie zaplataj zbyt ciasno, ponieważ chałka urośnie podczas pieczenia. Na końcu złącz dolne końce i podwiń je pod spód chałki, aby nadać jej ładny kształt.

Przygotuj kruszonkę. W misce umieść 50g mąki pszennej, 30g cukru białego i 30g zimnego masła pokrojonego w małą kostkę. Palcami rozcieraj składniki, aż powstaną grudki przypominające mokry piasek. Nie wyrabiaj zbyt długo, aby masło się nie roztopiło.

Przełóż chałkę wraz z papierem do pieczenia na dużą blachę. Przykryj ją luźno czystą ściereczką i odstaw w ciepłe miejsce na drugie wyrastanie na około 30-45 minut. Chałka powinna wyraźnie napuszyć się i zwiększyć objętość.

Pod koniec drugiego wyrastania, rozgrzej piekarnik do 180°C (termoobieg) lub 190°C (góra-dół). W małej miseczce roztrzep ostatnie jajko z 1 łyżką mleka (15 ml), aby przygotować glazurę (tzw. egg wash).

Gdy chałka wyrośnie, za pomocą pędzelka kuchennego delikatnie posmaruj całą jej powierzchnię przygotowaną mieszanką jajeczną. Staraj się dotrzeć do wszystkich zakamarków, ale unikaj tworzenia kałuż z jajka. Następnie obficie posyp wierzch przygotowaną kruszonką. Dodatkowo, jeśli używasz, posyp płatkami migdałowymi.

Wstaw blachę z chałką do nagrzanego piekarnika. Piecz przez około 30-35 minut. Chałka jest gotowa, gdy ma głęboki, złoto-brązowy kolor, a kruszonka jest apetycznie zrumieniona. Aby sprawdzić, czy jest upieczona w środku, możesz wbić w najgrubszą część drewniany patyczek – powinien wyjść suchy. Możesz też delikatnie popukać w spód chałki – powinien wydać głuchy odgłos.

Wyjmij upieczoną chałkę z piekarnika i ostrożnie przełóż ją na metalową kratkę do studzenia. Pozostaw do całkowitego ostygnięcia na co najmniej 1 godzinę przed krojeniem. Krojenie gorącej chałki może spowodować jej zapadnięcie się i zgniecenie delikatnej struktury.