Cytrynowo-borówkowe ciasto z maślaną kruszonką

Wyjmij masło i jajka z lodówki co najmniej 30 minut wcześniej, aby osiągnęły temperaturę pokojową — masło powinno być miękkie, ale nie rozpuszczone. Ustaw piekarnik na 175°C (góra-dół) lub 170°C (z termoobiegiem) i pozwól mu się nagrzać przez 10-15 minut przed włożeniem ciasta. Przygotuj formę keksową o wymiarach około 22 x 10 cm: natłuść cienko olejem rzepakowym i wyłóż spód paskiem papieru do pieczenia (papier na długość dna ułatwi wyjmowanie).

Przygotuj kruszonkę osobno: odważ 60 g mąki (odlicz z całkowitych 300 g), 40 g cukru i 40 g zimnego masła pokrojonego w małe kostki. Umieść te składniki w misce i szybko rozcieraj zimne masło palcami między kciukiem i palcami wskazującymi, aż mieszanka przypomina grubą bułkę tartą — powinny być grudki wielkości grochu i drobne okruchy. Nie rozcieraj do całkowitej jednorodności, grudki dodadzą tekstury.

W drugiej dużej misce ubij miękkie masło (pozostałe 80 g z całkowitych 120 g) z 110 g cukru przez około 3-4 minuty na średnich obrotach miksera, aż masa stanie się jaśniejsza i puszysta — zbadaj konsystencję: ma być kremowa i lekko napowietrzona. Jeśli nie masz miksera, użyj drewnianej łyżki i ubijaj energicznie przez 6-8 minut.

Dodawaj po jednym jajku, za każdym razem dokładnie miksując na niskich obrotach aż do połączenia (około 20-30 sekund na jajko). Po dodaniu jajek wmieszaj startą skórkę z cytryny oraz opcjonalnie ekstrakt waniliowy (5 g). Masa powinna być jednolita i błyszcząca.

W osobnej misce przesiej pozostałą mąkę (240 g — czyli 300 g minus 60 g zarezerwowane na kruszonkę) z proszkiem do pieczenia i solą. Przesiewanie napowietrzy mąkę i zapewni równomierne rozprowadzenie proszku.

Dodawaj suche składniki do masy maślanej na dwa razy, na przemian z maślanką: najpierw 1/3 suchych składników, wymieszaj na niskich obrotach tylko do momentu połączenia (10-15 sekund), następnie połowa maślanki (ok. 100 g), potem znowu sucha część, na końcu reszta maślanki i ostatnia sucha część. Mieszaj krótko — ciasto jest gotowe, gdy nie ma widocznych smug mąki, ale nie należy przesadnie napowietrzać go mikserem.

Przygotuj borówki: jeśli są bardzo duże, przetnij na pół. Aby zapobiec opadaniu owoców na dno, obtocz je w około 1-2 łyżkach mąki (użyj odłożonej mąki). Następnie delikatnie wmieszaj borówki do ciasta techniką składania — użyj łopatki i wykonuj ruchy od dołu ku górze, aby nie zgnieść owoców. Ciasto powinno zachować marmurkową lub lekko nakraplaną strukturę.

Przelej ciasto do przygotowanej formy keksowej. Wyrównaj wierzch łyżką. Posyp równomiernie przygotowaną wcześniej kruszonką (całość) i opcjonalnie płatkami migdałów na wierzch. Kruszonka powinna tworzyć nierówną, grubą warstwę — to nada wypiekowi rustykalny wygląd.

Wstaw formę do nagrzanego piekarnika i piecz przez 50-60 minut w temperaturze 175°C. Po 40 minutach sprawdź wierzch: jeśli zbyt szybko się rumieni, przykryj luźno folią aluminiową. Po 50 minutach dokonaj testu patyczkiem — wbij drewniany patyczek w środek; jeśli wychodzi czysty lub z kilkoma wilgotnymi okruchami, ciasto jest upieczone. W przeciwnym razie piecz kolejne 5-10 minut.

Wyciągnij formę z piekarnika i odstaw na kratkę na około 15 minut. Po tym czasie delikatnie przesuń nóż wzdłuż brzegów formy, podważ papierem i wyjmij ciasto na kratkę, aby całkowicie ostygło (kolejne 30-45 minut). Posyp przesianym cukrem pudrem tuż przed podaniem, jeśli używasz.

Krojenie: użyj ostrego, dużego noża do chleba (zębatego), wykonaj delikatne, piłujące ruchy, aby nie rozgnieść kruszonki i owoców. Podawaj plasterki o grubości około 2 cm. Ciasto świetnie komponuje się z zimnym mlekiem, herbatą z cytryną lub filiżanką kawy latte.

Jeśli w czasie pieczenia ciasto puści dużo soku (np. przy bardzo dojrzałych borówkach), delikatnie odsącz go przed posypaniem cukrem pudrem. Możesz też dodać do ciasta garść bardzo drobno posiekanych orzechów włoskich dla tekstury (opcjonalnie).