Makowiec tradycyjny

Przygotowanie zaczynu: Podgrzej 50 ml mleka do temperatury 35-37°C (powinno być przyjemnie ciepłe, nie gorące — sprawdź wewnętrzną stroną nadgarstka). Pokrusz drożdże świeże do małej miseczki, dodaj 1 łyżeczkę (ok. 5 g) cukru (weź z cukru do ciasta) i 2 łyżki mąki (z odmierzonej ilości). Wlej ciepłe mleko i mieszaj widelcem tylko środkową część, aż powstanie rzadka papka. Odstaw w ciepłe miejsce na 10-15 minut — na powierzchni powinna pojawić się delikatna piana i bąbelki, co oznacza że drożdże są aktywne.

Przygotowanie ciasta: Do dużej miski przesiej pozostałą mąkę. Zrób w środku zagłębienie. Wbij 3 jajka (z 4 całych jaj użyj 3 do ciasta — zachowaj jedno do posmarowania) i wlej aktywny zaczyn. Dodaj pozostałe 150 ml mleka, 50 g cukru (jeśli użyto łyżeczki do zaczynu, reszta powinna być w misce) i 5 g soli. Zacznij mieszać drewnianą łyżką, najpierw łącząc płyny i środek mąki, stopniowo wciągając mąkę z boków, aż powstanie luźne, lepkie ciasto.

Wyrabianie ciasta: Gdy składniki się połączą, dodaj miękkie masło (100 g) pokrojone w kostkę. Wyrabiaj ręcznie na stolnicy lub mikserem z hakiem do ciasta przez 8–10 minut. Ciasto powinno stać się gładkie, elastyczne i przestać mocno kleić się do rąk — będzie lekko lepkie, ale można je formować.

Pierwsze wyrastanie: Uformuj z ciasta kulę, umieść w lekko natłuszczonej misce, przykryj ściereczką lub folią spożywczą. Odstaw w ciepłe miejsce (ok. 24°C) na 60–75 minut, aż podwoi objętość. Ciasto jest gotowe, gdy po naciśnięciu palcem lekko wraca, ale pozostaje zagłębienie.

Przygotowanie maku: Jeśli masz cały mak, zmiel go dwukrotnie w młynku do kawy lub maszynce. Jeśli używasz maku mielonego, przełóż 300 g maku do rondla. Zalej 150 ml mleka i podgrzewaj na małym ogniu przez 6–8 minut, mieszając, aby mak wchłonął płyn i zmiękł. Nie doprowadzaj do wrzenia — lekko paruj. Po zdjęciu z ognia odstaw do przestudzenia.

Ukończenie masy makowej: Do przestudzonego maku dodaj 150 g cukru (do masy makowej), 80 g roztopionego masła, 50 g miodu, 100 g migdałów mielonych, 80 g namoczonych i odsączonych rodzynek, 10 ml ekstraktu waniliowego, 2 g cynamonu oraz opcjonalnie 20 ml rumu i 30 g drobno posiekanej kandyzowanej skórki pomarańczowej. Dobrze wymieszaj łyżką, aż masa będzie jednorodna. Spróbuj i skoryguj słodkość — masa powinna być słodka, ale nie przesłodzona.

Rozwałkowanie ciasta: Po wyrośnięciu wyłóż ciasto na lekko oprószoną mąką stolnicę. Rozwałkuj na prostokąt o wymiarach około 30x40 cm (grubość ok. 0,5 cm). Staraj się wałkować w jednym kierunku, aby ciasto nie kurczyło się. Jeśli ciasto kurczy się i cofa, odstaw na 5 minut i kontynuuj.

Nakładanie nadzienia i zwijanie: Rozprowadź równomiernie masę makową pozostawiając ok. 2 cm wolnego brzegu przy dłuższym boku. Dociśnij lekko masę do ciasta łyżką, aby nie tworzyły się kieszenie powietrza. Zaczynając od dłuższego boku, zwijaj ciasno w rulon, pomagając sobie stolnicą. Po zwinięciu sklej końce i uformuj zwarty wałek.

Przygotowanie do pieczenia: Umieść zwinięty makowiec na blasze wyłożonej papierem do pieczenia lub w formie keksowej (25–30 cm). Przykryj ściereczką i odstaw na 20–30 minut do krótkiego wyrastania (ciasto lekko napuchnie). W międzyczasie rozgrzej piekarnik do 180°C (góra-dół).

Pieczenie: Przed pieczeniem roztrzep pozostałe 1 jajko i delikatnie posmaruj wierzch makowca pędzelkiem, aby uzyskać błyszczącą skórkę. Wstaw do nagrzanego piekarnika i piecz 35–45 minut w 180°C, aż wierzch będzie złocisty, a wkłuty patyczek w środek wyjdzie suchy (uważaj na wilgotne części nadzienia). Jeśli wierzch rumieni się zbyt szybko, przykryj luźno folią aluminiową po 25 minutach.

Przygotowanie glazury: Gdy makowiec lekko przestygnie (po ok. 15 minutach poza piecem), przesiej 100 g cukru pudru do małej miseczki. Dodawaj po łyżeczce ciepłej wody lub soku z cytryny (razem ok. 15–20 ml), mieszając widelcem, aż powstanie gęsta, ale lejąca glazura. Polej nią jeszcze ciepły (nie gorący) makowiec równomiernie i rozprowadź pędzelkiem lub łyżką.

Wykończenie i chłodzenie: Pozostaw makowiec do całkowitego przestudzenia na kratce (co najmniej 1–2 godziny). Krojąc, używaj ostrego noża piłkowego i noża nasączonego ciepłą wodą, by uzyskać równe plastry. Przechowuj ostudzone ciasto w szczelnym pojemniku lub owinięte folią spożywczą.