Piernik staropolski

Wyciągnij wszystkie składniki i odmierz je dokładnie. Posiekaj orzechy włoskie na drobne kawałki (ok. 5 mm). Jeśli masło jest chłodne, pokrój je na plastry, żeby szybciej zmiękło. Jajka wyjmij wcześniej, aby osiągnęły temperaturę pokojową (około 20-30 minut). Przesiej mąkę i kakao razem do dużej miski.

W średnim rondelku połącz masło, miód i cukier. Podgrzewaj na małym ogniu, mieszając drewnianą łyżką, aż masło się roztopi, a cukier częściowo rozpuści (ok. 5-7 minut). Masa powinna być gładka i lśniąca, nie gotuj gwałtownie ani nie doprowadzaj do wrzenia — wystarczy delikatne bulgotanie na krawędziach.

Przelej mieszankę miodowo-maślaną do miski (lekko przestudzoną do około 40°C). W osobnej misce roztrzep jajka widelcem lub trzepaczką przez 20-30 sekund, aż będą jednolite. Wlej powoli jajka do masy miodowej, mieszając równocześnie drewnianą łyżką lub mikserem na niskich obrotach, aby się nie zwarzyły.

Do przesianej mąki i kakao dodaj przyprawę do piernika, sodę oraz sól. Wymieszaj dokładnie suchą mieszankę ręcznie łyżką przez około 30 sekund, aby składniki równomiernie się rozprowadziły.

Wlej stopniowo mokrą masę (miód+masło+jajka) do suchej mieszanki — najlepiej w trzech partiach. Po każdej porcji delikatnie mieszaj drewnianą łyżką lub mikserem na najniższych obrotach, aż składniki się połączą. Gdy masa będzie zbyt gęsta, dodaj ciepłe mleko (100 ml) i mieszaj do uzyskania gęstego, ale wilgotnego ciasta (konsystencja powinna być gęstsza niż na zwykłe ciasto ucierane, podobna do masy piernikowej). Cały proces łączenia zajmie około 5-8 minut.

Dodaj do masy posiekane orzechy włoskie oraz - jeśli używasz - kandyzowaną skórkę pomarańczową. Delikatnie wmieszaj składniki równomiernie (ok. 1-2 minuty).

Przygotuj prostokątną formę (np. 25x30 cm) lub tortownicę śr. 24 cm — nasmaruj dno i boki masłem i wyłóż papierem do pieczenia. Przełóż ciasto do formy, wygładź powierzchnię. Piecz w nagrzanym piekarniku w temperaturze 160°C (z termoobiegiem 150°C) przez 45-55 minut. Po 40 minutach sprawdź patyczkiem — powinien wyjść z kilkoma wilgotnymi okruchami, ale nie surową masą. Całkowite upieczenie ocenisz gdy ceremonia zapachu korzennego i lekka sprężystość powierzchni pojawią się po dotknięciu (ok. 45-55 min).

Wyjmij formę z piekarnika i odstaw na kratkę do wystudzenia na około 30-45 minut. Po lekkim przestudzeniu (ciasto nadal powinno być ciepłe, ale nie gorące) wyjmij z formy i pozostaw do całkowitego wystudzenia (kolejne 1-2 godziny). Gdy ciasto jest całkowicie chłodne, delikatnie przekrój je poziomo na dwie lub trzy warstwy, używając długiego, ostrego noża lub piły do ciasta.

Przygotuj mieszankę do nasączenia: połącz przestudzoną mocną kawę (50 ml) z 2-3 łyżkami powideł (ok. 40 g z powideł). Jeśli używasz powideł (opcjonalne), rozsmaruj cienką warstwę powideł (ok. 15-20 g na warstwę) między każdą z warstw ciasta. Dodatkowo delikatnie nasącz każdą warstwę mieszanką kawy za pomocą pędzelka — nie przesadzaj z ilością; łączna ilość użytej kawy powinna wynosić około 50 ml.

Po przełożeniu ciasta ogranicz dostęp powietrza — szczelnie owiń piernik w folię spożywczą, a następnie wstaw do lodówki lub chłodnego miejsca (ok. 4-10°C) na co najmniej 48 godzin. Najlepiej pozostawić na 3-7 dni, aby smaki się przegryzły. W tym czasie piernik zyska wilgotność i intensywny aromat.

Przed podaniem odwiń piernik i jeśli chcesz udekoruj: rozgrzej lekko powidła i rozsmaruj cienką warstwę na wierzchu lub przygotuj lukier z cukru pudru i kilku kropel wody/cytryny. Posyp górę posiekanymi orzechami i kandyzowaną skórką pomarańczową. Kroić na cienkie plastry (2-3 mm) — piernik jest intensywny w smaku, więc cienkie porcje są odpowiednie.