Zapiekanka ziemniaczana z serem

Nagrzej piekarnik do 200°C (tryb pieczenia górno-dolny) lub 180°C (termoobieg). Dzięki temu piekarnik będzie gotowy zaraz po ułożeniu zapiekanki i zapewni równomierne pieczenie.

Obierz ziemniaki i opłucz je pod bieżącą wodą. Osusz papierowym ręcznikiem. Pokrój ziemniaki na bardzo cienkie plasterki o grubości 2–3 mm: najlepsza metoda to mandolina ustawiona na 2–3 mm. Jeśli nie masz mandoliny, użyj bardzo ostrego noża i kroj deski do krojenia — trzymaj ziemniaka palcami zgiętymi w 'kota' i rób równomierne ruchy.

Posiekaj cebulę w drobną kostkę (jak do podsmażenia) i drobno posiekaj czosnek. Rozgrzej patelnię na średnim ogniu, wlej olej rzepakowy (15 g) i dodaj cebulę. Smaż 3–4 minuty, mieszając, aż cebula stanie się szklista i delikatnie złota. Dodaj czosnek i smaż dodatkowe 30–45 sekund — aż zacznie pachnieć (uważaj, by go nie przypalić). Odstaw z ognia.

Przygotuj sos beszamelowy: w średnim rondlu na średnim ogniu rozpuść masło (30 g). Gdy się rozpuści i zacznie lekko pienić, dodaj mąkę (30 g) i mieszaj trzepaczką przez 1–2 minuty, aby pozbyć się smaku surowej mąki — powstanie jasnobrązowa, gładka zasmażka (roux).

Do roux dolewaj stopniowo mleko (300 ml) i śmietankę (200 ml) — najpierw wlej około 50 ml i energicznie wymieszaj trzepaczką, aby rozprowadzić mąkę bez grudek. Następnie dolewaj resztę płynów cienkim strumieniem, cały czas mieszając. Doprowadź do delikatnego wrzenia, zmniejsz ogień i gotuj 3–5 minut, aż sos zgęstnieje do konsystencji śmietany 18–30% (powinien oblepić łyżkę).

Dodaj do gorącego sosu podsmażoną cebulę i czosnek, wymieszaj. Dopraw musztardą (20 g), solą (ok. 6 g), pieprzem (ok. 2 g) i świeżo startą gałką muszkatołową (szczypta). Spróbuj sosu — powinien być kremowy i lekko pikantny od musztardy; delikatnie skoryguj sól lub pieprz według smaku.

Przygotuj naczynie do zapiekania (najlepiej ceramiczne lub żaroodporne o wymiarach ok. 20×30 cm, pojemność ~2–3 l). Natłuść dno i boki cienką warstwą masła lub oleju. Ułóż pierwszą warstwę plasterków ziemniaków tak, aby lekko na siebie zachodziły (jak dachówka). Posyp lekko solą i pieprzem na poszczególne warstwy — nie przesadzaj, bo ser jest słony.

Wylej część gorącego sosu beszamelowego na pierwszą warstwę ziemniaków (ok. 1/3 sosu), następnie posyp cienką warstwą startego sera (zostaw około 100 g na wierzch). Kontynuuj warstwowanie: ziemniaki → sos → ser, aż zużyjesz składniki. Górna warstwa powinna być plastrami ziemniaków pokryta sosem i obsypana resztą sera.

Przykryj naczynie folią aluminiową lub pokrywką i piecz w nagrzanym piekarniku przez 40 minut. Po tym czasie zdejmij folię i piecz dalej 12–18 minut, aż wierzch będzie bulgotał, a ser się zarumieni na złoto. Sprawdź miękkość ziemniaków — włóż ostry nóż lub wykałaczkę w środek; powinien przechodzić bez oporu.

Po upieczeniu odstaw zapiekankę na 8–10 minut, aby sos lekko stężał i krojenie przebiegało estetycznie. Przed podaniem posyp posiekaną natką pietruszki (opcjonalnie). Pokrój na porcje za pomocą szerokiej łopatki i podawaj na ciepło.

Dodatkowo można wzbogacić zapiekankę o cienkie plastry bekonu podsmażone z cebulą, lub dodać cienko pokrojone warstwy pieczarek podsmażonych na maśle przed miksowaniem z sosem — wtedy zapiekanka będzie bardziej mięsna. Jeśli chcesz wersji lżejszej, zmniejsz ilość śmietanki, zwiększ mleko.