Zapiekanka ziemniaczana z serem

Rozgrzej piekarnik do 190°C (góra-dół) lub 170°C (termoobieg). Przygotuj naczynie żaroodporne o wymiarach około 20x30 cm lub okrągłe o średnicy 24 cm — posmaruj jego dno i boki 10 g masła (można pędzelkiem). Schłódź na bok.

Umyj i obierz ziemniaki. Krojenie: ustaw mandolinę na grubość 2-3 mm i przesuwaj ziemniaki wzdłuż płytki, aby otrzymać cienkie, równe plastry. Jeśli nie masz mandoliny, użyj ostrego noża i kroj deski — kroj plastry o grubości 2-3 mm, starając się utrzymać równą grubość, co zapewni równomierne pieczenie. Przekładaj pokrojone plastry do dużej miski z zimną wodą (zapobiegnie ściemnieniu) i odstaw na 5 minut, następnie odcedź i osusz na czystej ściereczce.

Obierz cebulę i pokrój ją w cienkie półplasterki. Rozgrzej patelnię na średnim ogniu, dodaj 20 g masła i poczekaj aż się rozpuści. Wrzuć cebulę i smaż 4-6 minut, mieszając drewnianą łopatką, aż cebula stanie się miękka, szklista i lekko złocista — nie przypalaj. Na koniec dodaj drobno posiekany czosnek (2 ząbki) i smaż kolejne 30 sekund, aż czosnek uwolni aromat (nie powinien się zrumienić). Przełóż cebulę z czosnkiem do talerza.

W dużej misce wbij jajka (120 g = 2 szt.). Dodaj śmietanę kremówkę (200 ml) i mleko (100 ml). Dodaj sól (5 g), pieprz (2 g) i świeżo startą gałkę muszkatołową (1 g). Używając trzepaczki ręcznej, energicznie wymieszaj masę przez około 30-45 sekund, aż będzie jednorodna i lekko pienista. Masa powinna być płynna, dobrze połączona; nie ma grudek jajka.

Na dno natłuszczonego naczynia ułóż pierwszą warstwę plastrów ziemniaków, lekko je zachodząc na siebie (jak dachówka). Rozprowadź równomiernie około 1/3 podsmażonej cebuli. Posyp cienką warstwą startego sera (ok. 80 g). Powtarzaj układanie warstw: ziemniaki → cebula → ser, aż zużyjesz składniki. Na wierzch ułóż ostatnią warstwę ziemniaków, wylej równomiernie przygotowaną masę śmietanowo-jajeczną tak, aby się rozlała po całej powierzchni i spłynęła między plastry. Posyp pozostałym serem (ok. 50-60 g). Jeśli używasz bułki tartej (opcjonalnie), posyp ją cienką warstwą na sam wierzch (30 g). Na wierzch rozłóż małe kawałeczki 10 g masła dla lepszego zrumienienia.

Przykryj naczynie folią aluminiową (luźno, żeby nie stykała się z serem) i wstaw do nagrzanego piekarnika. Piecz przykryte 40 minut w 190°C (góra-dół). Po 40 minutach ostrożnie zdejmij folię i piecz dalej 15-20 minut, aż wierzch będzie złocisty, ser się zarumieni, a ziemniaki będą miękkie — sprawdź wkłuwając widelec/ nóż w środek zapiekanki: widelec powinien wchodzić w ziemniak bez oporu. Całkowity czas pieczenia około 55-60 minut.

Po upieczeniu wyjmij zapiekankę z piekarnika i odstaw na stolik na 8-10 minut — masa lekko stężeje, łatwiej będzie kroić porcje. Przed podaniem posyp drobno posiekaną natką pietruszki (15 g) jeśli używasz. Pokrój na 4 porcje i podawaj na ciepło.

Jeśli chcesz wzbogacić smak, możesz przed ułożeniem warstw dodać cienkie plastry wędzonego boczku (opcjonalne) albo łyżeczkę musztardy do masy śmietanowej. Dla lżejszej wersji zmniejsz ilość śmietany do 100 ml i zwiększ mleko do 200 ml — pieczenie może być dłuższe o 10-15 minut.